OORDELEN OF MILD ZIJN

(verschenen op 17 juli 2008)

Oordelen is soms heel gemakkelijk. We vinden van alles van onszelf en van anderen. Het lijkt ook aanzien te geven als je je oordeel over bepaalde situaties helder en duidelijk verkondigt. Mensen kunnen dan bewondering voor je hebben om je mening en je kritisch vermogen. En als je streng bent voor jezelf, oordelen hebt over wat je niet goed doet, kan dit je het voldane gevoel geven dat je aan jezelf werkt, een beter mens aan het worden bent. Maar pas zei een vriendin tegen me, toen we het hadden over iets in mijn gedrag wat ik dacht wel te kunnen verbeteren, dat ze me meer dan goed genoeg vond zoals ik was. Ze zei me: ‘En alles wat wat minder is, mag er gewoon zijn, omdat ik het vertrouwen heb dat jij er op jouw manier toch wel mee bezig bent. Je hoeft het niet direct op te lossen, het hoeft niet allemaal perfect te zijn. Gun jezelf de ruimte voor ontspanning, om erom te kunnen lachen, om mild te zijn. Dat geeft mij ook ruimte om te mogen zijn wie ik ben. Dus eigenlijk ben je me zeker zo dierbaar met je wat mindere kanten.’ Geweldig, het zal je maar gezegd worden! Het was in ieder geval een grote steun voor mij om milder voor mezelf te kunnen worden, minder perfectionistisch, minder oordelend. Om mezelf te kunnen accepteren met alles wat ik op dit moment laat zien, ook met mijn wat minder aardige kanten. En daarmee was het indirect ook een steuntje om minder oordelend naar mijn omgeving te zijn. Want als ik zelf mijn fouten mag hebben, mogen mijn vriendinnen ook eens een steekje laten vallen. Een heel aangenaam gezichtspunt dus. Je zou kunnen proberen zoveel mogelijk te stoppen met het ver-oordelen en met het hebben van voor-oordelen. Een mooie stelregel is om te kijken wat de positieve bijdrage van een oordeel is. Als een oordeel niet jouw ervaring verrijkt, noch die van degene over wie je oordeelt, is het in feite overbodig.

Waarnemer worden
Als je milder wordt ten aanzien van je omgeving en ten aanzien van jezelf, kan je leven een stuk aangenamer worden. Dit betekent niet dat je niet mag handelen als er iets niet in orde is of dat je moet proberen niet te voelen als een ander over jouw grenzen gaat. Met mildheid omgaan met jezelf en met de buitenwereld, betekent dat je jezelf toestaat niet perfect te zijn, vanuit het vertrouwen dat ieder op zijn of haar eigen moment zelf verantwoordelijkheid zal nemen. Het is een heel verschil of je als het ware de schuld geeft aan een winkel dat jij een miskoop hebt gedaan en dat je boos je geld terug eist, of dat je neutraal naar de winkel teruggaat, je miskoop laat zien en vraagt of er wat geregeld kan worden. In het laatste geval heb je het vertrouwen dat het winkelpersoneel haar verantwoordelijkheid zal nemen en lok je ook geen boze tegenreactie uit. Met mildheid naar de buitenwereld bedoel ik ook niet dat je wegvlucht voor wat je voelt als een ander iets onaangenaams tegen je zegt. Of dat je maar doet alsof je de narigheid in de wereld niet ziet. Als je dit soort dingen niet wilt voelen, zit je namelijk in de ontkenning van wat er speelt in jouw leven. En dat maakt het negatieve gevoel onbewust alleen maar sterker. Misschien zet het zich ergens vast in je lichaam, krijg je pijnen of stressverschijnselen. Sta jezelf dus toe te voelen wat je voelt, zonder de onvrede die je ervaart te vertalen in oordelen naar de buitenwereld. Als je geraakt wordt door onrecht, kun je proberen om je aandacht dan niet te richten op het veroordelen van de onrechtvaardigen, maar kun je je concentreren op wat je zelf zou kunnen doen op het gebied van rechtvaardigheid. Laat je gevoel een stimulans zijn tot een positieve respons, in plaats van een negatieve. En als je negatieve gevoelens hebt, zoals boosheid of teleurstelling, sta jezelf dan in mildheid toe deze helemaal te mogen voelen, zonder dat je ze hoeft te uiten naar de buitenwereld. Het was voor mijzelf een hele ontdekking om te leren op  neutrale wijze waarnemer te worden van dat wat er in me gebeurt, van mijn lichamelijke gewaarwordingen, gevoelens en gedachten. In meditatie heb ik het gemakkelijkst toegang tot deze milde staat van het waarnemer zijn. Want als je gaat mediteren, leer je naar het niet oordelende stuk in jezelf te gaan en op neutrale manier te kijken naar alles wat zich in je afspeelt. Uiteindelijk zal dit je helpen milder te worden voor jezelf en milder voor je omgeving.