ERKENNING

(verschenen op 24 april 2008)

Eerst even een rectificatie voor degenen die 2 weken geleden dachten dat ik mij nu ook al begeef op het terrein van schoonmaak en hygiëne: dit stukje was van de hand van Nienke ten Hoor, maar per abuis was mijn foto erbij geplaatst. Deze week zal ik wat schrijven over het thema ‘erkenning’.

Ieder van ons zal in meer of mindere mate behoefte hebben aan erkenning. En dan bedoel ik niet zozeer de ego-behoefte dat anderen je geweldig vinden en vol bewondering over je spreken, maar vooral de basis-behoefte aan erkenning dat je als mens de moeite waard bent, dat je er gewoon mag zijn, ongeacht je prestaties, intelligentie, uiterlijk, ras, geloof of je humeur van de dag. We hopen vaak dat we erkenning van de buitenwereld krijgen. Maar belangrijker nog is de erkenning van je bestaansrecht door jezelf: ‘Ja, ik ben goed zoals ik ben, met al mijn mooie en minder mooie kanten. Ik mag er helemaal zijn en ik wijs mijzelf niet af op mijn onvolkomenheden.’ Dit is echter niet voor iedereen vanzelfsprekend. Misschien ben je in je jonge jaren vaak ontkend in je bestaansrecht, bijvoorbeeld door ouders, broertjes of zusjes, leraren of medeleerlingen en heb je de boodschap meegekregen dat je alleen maar de moeite waard bent als je lief bent, hard werkt, je aanpast en vooral niet laat zien wat je werkelijk vindt of wilt. In die omstandigheden is het heel moeilijk om later als volwassene echt te geloven dat je helemaal oké bent zoals je bent. En dan is het natuurlijk heel fijn als anderen je daarmee helpen. We kunnen zelf het goede voorbeeld geven, door de mensen om ons heen de basis-erkenning te geven waar ze recht op hebben.

Peter
Maar moeten we niet wat kritischer zijn en onze slechte eigenschappen afwijzen in plaats van onszelf te erkennen met al onze mooie en minder mooie kanten? Ik denk eerlijk gezegd dat we het best aan onze tekortkomingen kunnen werken als we onszelf eerst een onvoorwaardelijk JA kunnen geven. Als voorbeeld neem ik de situatie van Peter, die sinds kort mijn praktijk bezoekt. Peter had zich eind vorig jaar ingeschreven voor een cursus, maar trok zich een week voor aanvang weer terug. Vervolgens wilde hij aan de wekelijkse meditatiebijeenkomsten mee gaan doen, maar na een kennismakingsles was hij onzeker geworden door de onrust die de stilte bij hem teweeg bracht. En omdat hij eigenlijk ook wilde sporten die vaste ochtend in de week, koos hij voor het laatste. Toen hij daarna aangaf in het najaar mee te willen doen aan een door mij georganiseerd weekend persoonlijke ontwikkeling, confronteerde ik hem met een patroon dat ik bij hem bespeurde: wel iets willen ondernemen, maar de beslissing steeds maar voor zich uitschuiven en daardoor geen echte stappen kunnen zetten. Die opmerking raakte hem en leidde ertoe dat hij besloot een coachingtraject aan te gaan. Onlangs gebeurde er iets heel moois. Ik probeerde hem te laten zien dat hij, ondanks een nare jeugd en het gemis aan liefde, er zélf voor kon kiezen om iets te veranderen in zijn leven. Terwijl ik het een en ander aan het toelichten was, voelde hij zijn hart tekeer gaan en de weerstand stijgen. Gelukkig kon hij het benoemen. Hij vertelde me ogenschijnlijk heel rustig hoe geïrriteerd hij zich van binnen voelde. Dat er bij hem opborrelde: ‘Jij hebt gemakkelijk praten’. Ik begreep wat hij voelde en beaamde hoe moeilijk dit voor hem moest zijn. Ik voelde me niet aangevallen door zijn irritatie en wees hem er ook niet door af. Het enige wat ik deed was hem erkennen in wat hij voelde. Ik luisterde naar wat hij me vertelde en verdiepte me in hoe dat voor hem moest zijn. Op dat moment gebeurde er iets bijzonders. Peter voelde zich volledig als mens erkend, met al zijn weerstand, en direct op dat moment begon deze weerstand al een beetje weg te smelten. Hoewel hij nog niet echt contact kon maken met zijn verlangen om uit het slachtofferstuk te stappen en een keuze te maken voor het nemen van verantwoordelijkheid voor zijn eigen leven, veranderde er wel wat bij hem. Als Peter zichzelf had afgewezen om zijn gevoel van weerstand, of als ik er tegenin was gegaan, had er geen erkenning plaatsgevonden en was hij misschien wel in dit gevoel van verzet blijven hangen. Hij vertelde me dat hij dit moment als heel essentieel zag voor zijn groeiproces. Ik denk dat we elkaar in het dagelijks leven ook kunnen helpen door niet te snel te oordelen, maar vooral goed te luisteren en te beamen dat een ander voelt wat hij voelt. Dat is een belangrijke basis bij het geven van erkenning.