ADEMHALEN
(verschenen op 31 januari 2008)

De ademhaling gaat normaal gesproken helemaal vanzelf. Gelukkig hoeven we er niet steeds aan te denken een hap lucht te nemen om in leven te blijven. Daardoor kunnen we onze aandacht richten op onze bezigheden, zonder ons zorgen te hoeven maken om te stikken. De ademhaling wordt aangestuurd door het autonome deel van ons zenuwstelsel: dat deel van het zenuwstelsel dat ervoor zorgt dat het samentrekken en ontspannen van onze ademhalingsspieren op de automatische piloot gaan. Net zoals het kloppen van ons hart en het functioneren van de spijsvertering automatisch gaan. In onze slaap werken deze functies daardoor ook. Hoewel het heel prettig is dat we niet steeds aan de ademhaling hoeven te denken, is het toch belangrijk om er regelmatig de aandacht naartoe te brengen. Sommige mensen ademen zonder het door te hebben zeer ondiep, en krijgen zo te weinig lucht binnen. Anderen hebben last van hyperventilatie: ze ademen veel te snel en diep achter elkaar. Weer anderen houden in spannende situaties, of ook wel zonder duidelijke oorzaak, zo nu en dan de adem in. En dit soort ademhalingspatronen blijkt een negatief effect te hebben op onze gezondheid.

Gezonde ademhaling
Wanneer we regelmatig een poosje bewust ademhalen, in een rustig tempo en naar de buik toe, blijkt dat wonderen te kunnen verrichten. Door je aandacht te verleggen van je gedachten of emoties naar je ademhaling, maak je als het ware weer contact met je lichaam. Ik gebruik dit veel in mijn praktijk, voor ik mensen in de meditatiestaat laat komen of mee laat gaan in een geleide visualisatie. Het verleggen van de aandacht van de gedachten naar het lichaam is namelijk een belangrijke tussenstap voor je van het alledaags bewustzijn in een hogere bewustzijnsstaat kunt komen. Je laat dan als het ware alle stress en hectiek achter je en brengt je aandacht bij de ritmische beweging in je lichaam van het in- en uitademen. Door een rustige buikademhaling breng je veel rust in je hele systeem. Dit kan een gunstige invloed hebben wanneer je last hebt van stress, angsten of onrust. Maar ook meer lichamelijke aspecten zoals het hartritme, de bloeddruk, de eetlust, de slaap, de afscheiding van hormonen en het functioneren van het immuunsysteem kunnen er positief door worden beïnvloed. Dit zijn allemaal functies van een bepaald deel van de hersenen, ons emotionele brein. In het boek ‘Uw brein als medicijn’ beschrijft de Franse psychiater David Servan-Schreiber hoe dat emotionele brein beïnvloed wordt door het hart. Een regelmatige hartritmevariatie zorgt bijvoorbeeld voor seintjes aan ons emotionele brein dat het goed met ons gaat, dat we geen stress hebben en dat de hersenen verjongingshormonen kunnen aanmaken in plaats van stresshormonen. En een regelmatig patroon in de hartritmevariatie krijgen we door een rustige gelijkmatige buikademhaling, terwijl we tegelijkertijd een positief, liefdevol, dankbaar gevoel naar het hart toe ademen. Ik raad mensen aan om een keer of 5 per dag bewust op deze manier adem te halen. Het zorgt ervoor dat we een soort nieuwe basissituatie creëren: in het algemeen hebben we dan een ademhaling en een hartritmevariatie die onze gezondheid bevorderen, ook in de tussentijd, wanneer we niet bewust bezig zijn met onze ademhaling.

Ademhalingsoefeningen
Bewust ademhalen betekent nog niet vanzelfsprekend dat het ook lukt om goed en ontspannen adem te halen. Vaak zitten de oude gewoontes zo diep ingesleten dat het niet zomaar vanzelf gaat om een rustige, ontspannen, diepe buikademhaling te krijgen. Maar je kunt het wel oefenen. Als je dit liggend doet, kun je het beste de handen losjes op de buik leggen Bij een goede buikademhaling gaan de handen dan vanzelf op en neer. Probeer maar eens het verschil te voelen tussen een hoge ademhaling (handen op de borstkas) en een buikademhaling (handen op de buik). Terwijl je inademt tel je het aantal seconden. Probeer maar of je de uitademing iets langer kunt maken dan de inademing. Vier seconden inademen en zes seconden uitademen is bijvoorbeeld een mooi ritme. Je kunt ook bewust op je ademhaling letten terwijl je in de rij staat bij de supermarkt, voor het verkeerslicht moet wachten, naar het toilet gaat of moet wachten terwijl de computer opstart. Probeer er tegelijkertijd aan te denken dat je een positief gevoel inademt naar je hart. Stel je dan voor dat je uitademt via je buik en dat je hiermee het gelukkige gevoel aan de wereld schenkt. Probeer dit tenminste vijf keer op een dag te doen, en merk dan al snel wat voor positieve veranderingen er in je leven komen.