HELPEN

(verschenen op 29 september 2005)

Ik heb me als kind al geroepen gevoeld een helper te zijn. Een deel van de motivatie hiertoe kwam misschien voort uit de behoefte om aardig gevonden te worden. Maar er was ook een andere motivatie, helemaal vanuit het diepst van mijn wezen. Zo heb ik me het leed van dieren en mensen altijd vreselijk aangetrokken en kan ik bergen verzetten wanneer ik in actie kan komen om iets tegen leed en onrecht te doen. Maar de laatste tijd realiseer ik me steeds meer hoe moeilijk het is om anderen echt te helpen. Denk maar eens aan de rups die vlinder wordt. Om een vlinder te worden heeft de rups een complete transformatie nodig, waarbij het oude eerst helemaal moet worden losgelaten (de rups lost eerst volledig op in zijn cocon) en vervolgens iets geheel nieuws kan ontstaan. Maar wie het geworstel van de vlinder om zich te bevrijden uit zijn cocon waarneemt, kan op het idee gebracht worden om een handje te gaan helpen door de cocon open te knippen. Wanneer dat gebeurt, zal de vlinder nooit kunnen vliegen. Want de worsteling om door het nauwe gaatje in de cocon heen te komen is nu juist precies datgene wat nodig is om de levenssappen in de vleugels te laten stromen, zodat de vlinder ook daadwerkelijk de kracht krijgt om te kunnen vliegen.

Ontwikkelingssamenwerking
Wat is de beste manier om je betrokkenheid met de wereld te tonen zonder mensen hun kracht te ontnemen? In het tijdschrift Ode kwam onlangs de Bengaalse professor Yunus aan het woord over ontwikkelingssamenwerking. Hij betoogde dat liefdadigheid niet werkt. In deze vorm van hulp worden arme mensen vooral als hulpeloos en dom gezien, zonder potentie. Zolang we denken dat wij voor hen moeten zorgen houden we de situatie in stand. Pas wanneer we hun potentie gaan zien en ze toegang geven tot microkrediet (kleine leningen) en tot informatie, kunnen we de situatie doorbreken. Een mooi voorbeeld hiervan had al eerder een keer in de Ode gestaan. Een vrouw in Bangladesh had met microkrediet een mobiele telefoon kunnen aanschaffen en voorzag daarmee het hele dorp van een telefoonverbinding. Via haar konden mensen tegen betaling bellen of gebeld worden, en de vrouw kon op die manier haar lening terugbetalen en in haar levensonderhoud voorzien. Zij had door dit werk te doen een enorme toegevoegde waarde voor het hele dorp. Denk maar eens aan al die verloren tijd als mensen voorheen, zonder tevoren te kunnen bellen, een dag moesten lopen naar een ander dorp om iets te kopen wat er op dat moment niet was.

Transformatie
Als je mensen wilt helpen om meer uit zichzelf te halen zul je, indachtig het verhaal van de rups en de vlinder, het de ander niet zo gemakkelijk moeten maken dat je hem of haar het leer- en groeiproces ontneemt, want dan kan er nooit transformatie plaatsvinden. Een prachtig boek hierover is 'Kan je een rups leren vliegen' van Jan Bommerez en Kees van Zijtveld. Zij beschrijven in dit boek hoe je tot transformatie kunt komen van jezelf en van mensen die je coacht. Transformatie is niet hetzelfde als verandering. Als je iets in jezelf of in een organisatie wilt veranderen ga je meestal uit van problemen die je hebt gesignaleerd en die je wilt oplossen. Je blijft dan werken vanuit dezelfde kijk op de werkelijkheid en de veranderingen zullen nooit een echte doorbraak inhouden. Maar voor een transformatie, zoals de metamorfose van rups naar vlinder, is het nodig dat je helemaal open bent en al je vooroordelen aan de kant zet. Pas dan kan de creativiteit gaan stromen. In potentie hebben we allemaal oneindig veel mogelijkheden in ons, maar in het algemeen benutten we daar maar een fractie van. Het is dus een kwestie van het ontsluiten van dit enorme potentieel. Daarvoor moet je je angsten loslaten en de universele liefde volop laten stromen. De auteurs hebben het hier over Liefde met een hoofdletter, om het te onderscheiden van de romantische liefde. De universele Liefde is een grote drijvende kracht, een enorme bron van energie, die transformatie mogelijk maakt. Net als een eikel die kan transformeren in een eik als hij in vruchtbare bodem terechtkomt, kunnen wij uitgroeien tot onvoorstelbaar krachtige mensen, wanneer we ons niet meer laten leiden door problemen en angst, maar door mogelijkheden en Liefde. Een goede coach is in staat je te laten inzien dat je die bijzondere persoon al bent. Die ziet in jou misschien wel meer mogelijkheden dan je zelf op dat moment kunt geloven. En daardoor vind je de creativiteit en de kracht om een veel groter deel van je potentieel te gaan leven.