ZIJN

(verschenen op 17 maart 2005)

We leven in een echte doe-maatschappij. 'Wat doe je in het dagelijks leven?' is een heel gewone vraag. We meten iemands kwaliteiten (en ook die van onszelf) gemakkelijker af aan wat iemand doet dan aan wie iemand is. Voor je gevoel tel je misschien pas mee als je flink wat dingen doet, zoals werk, hobbies en vrijwilligersactiviteiten. Maar er zijn wel degelijk andere opties. Waarom zou je jezelf niet waarderen als je gewoon een luisterend oor bent voor anderen, als je geniet van de natuur, blij bent met jezelf, als je gelukkig kunt zijn om niets, zomaar kunt genieten. Dit soort dingen laat ik vallen onder de categorie 'zijn'. Zelfs kinderen doen al heel veel: ze moeten op school presteren en gaan daarnaast naar allerlei sportclubs en activiteiten, zodat er weinig vrije tijd meer over is om gewoon te spelen en te zijn wie ze zijn. Als je niets specifieks te doen hebt, kan het best zijn dat je je een keer verschrikkelijk verveelt of meer gaat merken hoe diep ellendig je je voelt. En omdat dat niet zo prettig is, kan de neiging groot zijn om gauw weer in het doen te schieten, waardoor je niet hoeft te voelen wat er is.

Niets doen
Ik schrijf dit stukje niet om 'doeners' te veroordelen of om mensen die niets doen op te hemelen. Er is niks mis mee om veel te doen, zeker niet als je dingen doet waar je blij van wordt. En als je je tijd maar een beetje zit te verlummelen, zal dat in het algemeen ook niet positief uitwerken voor je persoonlijke ontwikkeling. Maar als je snel in het 'doen' schiet, als vlucht om maar niet naar binnen te hoeven gaan en te voelen wat er is, dan kan dit je wel gaan belemmeren. Misschien is het dan eens tijd om een dag of een week gewoon te gaan luisteren naar dat wat zich aandient, zonder van alles te hoeven doen. Het is bijvoorbeeld heel interessant om te gaan waarnemen wat voor signalen er allemaal naar je toekomen. Word je gebeld, of is het juist heel stil? Kom je zomaar oude bekenden tegen op straat? Hoor je iemand iets zeggen waardoor je een inzicht krijgt? Of misschien krijg je wel zomaar een prachtig inzicht, terwijl je rustig op de bank zit 'te zijn'. Niets doen kun je ook gebruiken om je meer te verbinden met het hier en nu, om helemaal aanwezig te zijn in dit moment, zonder dat je bezig bent met het verleden of met de toekomst. Eckhart Tolle, de auteur van het boek 'de kracht van het NU', beschrijft hoe je door in het Nu te zijn, al je psychische pijn kunt loslaten. Pijn wordt namelijk in stand gehouden wanneer je in het verleden blijft hangen of je zorgen maakt over de toekomst. Je kunt je pijn blijven voeden door na te denken over je toestand en er een etiketje op te plakken. Vaak identificeren we ons met de beelden die we met ons verstand over onszelf hebben gemaakt, bijvoorbeeld dat we tekortschieten, niet de moeite waard zijn of tekort gedaan zijn. Tolle noemt dit soort identificaties met je verstand 'onbewust zijn'. Door je over te geven aan alles wat zich op dit moment, in het Nu, voordoet en helemaal aanwezig te zijn in het huidige moment, kun je naar 'bewustzijn' groeien. Volledige aanvaarding van het Nu leidt tot het ervaren van een diepe vervulling, tot innerlijke vrede.

Verlichting
Soms kunnen mensen die een diepe crisis meemaken opeens in een toestand van volkomen overgave terechtkomen aan alles wat zich in het Nu voordoet. Tolle schrijft over moordenaars die in hun dodencel op hun terechtstelling wachtten en in de laatste uren van hun leven verlicht werden: ze ervoeren plotseling de egoloze toestand en de diepe vreugde en vrede die daarmee samengaan. Ook zelf heeft hij een heftige crisis meegemaakt die tot transformatie leidde. Hij leefde in een toestand van onuitsprekelijke angst, waarbij hij een diep verlangen had om niet meer te hoeven leven. Toen hij in zichzelf uitsprak dat hij niet meer kon leven met zichzelf, brak er opeens een heel diep inzicht in hem door: dat er als het ware 2 ikken waren, degene die hij zelf was en die ander met wie hij niet meer kon leven. Vervolgens voelde hij hoe hij in een draaikolk van energie terecht kwam en toen werd hij bevangen door een geweldige angst. Hij hoorde de woorden 'verzet je nergens tegen', terwijl hij het gevoel had dat hij in een leegte gezogen werd. Opeens was de angst verdwenen en liet hij zich in de leegte vallen. Toen hij weer bij z'n positieven kwam was hij een ander mens geworden, met een gevoel van diepe vrede en gelukzaligheid, dat nu een soort permanente staat van hem geworden is. Met zijn boek helpt hij mensen om ook zonder zo'n crisis naar bewustzijn te komen, via de volledige aanvaarding van het Nu.