PIJN

(verschenen op 8 augustus 2002)

Ik kom in mijn praktijk veel mensen tegen die last hebben van pijn. Het leven wordt er voor die mensen niet leuker op. Soms kunnen ze nergens meer van genieten, omdat al hun aandacht uitgaat naar hun (meestal chronisch geworden) pijn. Hoofdpijn, rugpijn, nek- en schouderpijn, menstruatiepijn en pijn in de ledematen zijn grote verstoorders van ons welbevinden. Soms is er een duidelijk aantoonbare oorzaak voor de klachten, maar soms ook niet. Dan doet de buitenwereld het al gauw af als ‘het zit zeker tussen de oren’ en dan moet je het zelf maar uitzoeken. Niet zo’n begripvolle reactie, en je schiet er dan ook niets mee op.
Pijn ontstaat als een reactie op een prikkeling van de zenuwen. Op zich kan een acute pijnprikkel heel nuttig zijn. Stel dat je per ongeluk een hete pan bij het metaal aanpakt. Door de pijn trek je direct je hand terug en blijft de verbrandingsschade nog beperkt. Als je geen pijn zou voelen, kon je lichaam enorm beschadigd raken. Denk maar eens aan leprapatiënten die op deze manier soms hun handen en voeten kwijtraken.
Bij chronische pijn kan er sprake zijn van fysieke afwijkingen, zoals versleten gewrichten of artrose. Soms is de oorzaak ook minder duidelijk. Dan kan er bijvoorbeeld sprake zijn van het ophopen van afvalstoffen in het lichaam, vochtophoping of sluimerende ontstekingen. Interessant is om te weten dat het niet vanzelfsprekend is dat je bij een bepaalde fysieke afwijking ook pijn ervaart. Het blijkt namelijk goed mogelijk te zijn om, ondanks een vergevorderd stadium van bijvoorbeeld artrose of versleten ruggenwervels, toch zonder pijn te leven. Als je met een dergelijke afwijking naar de dokter gaat omdat je veel pijn hebt, wordt de pijn natuurlijk automatisch toegeschreven aan de afwijking. Maar uit onderzoek naar de fysieke toestand van soldaten die waren omgekomen in de oorlog, heeft men kunnen constateren dat er ernstige afwijkingen bleken voor te komen bij mensen die nooit merkbaar pijnklachten hadden gehad. Ik denk dan ook, dat er vaak andere factoren meespelen voordat een fysieke afwijking tot pijn leidt. En dat het dus ook mogelijk is de pijn te leren verminderen, ondanks je lichamelijke beperkingen.

Pijnstillers
Vaak wordt er nogal snel een paracetamol of iets sterkers geslikt om de pijn te verdrijven. Pijn komt ons gewoon niet van pas, en dit is dan de gemakkelijke weg. Het leidt natuurlijk niet tot een duurzaam resultaat. Beter is het als je je lichaam leert om haar eigen pijnstillers te produceren: endorfinen. Hier kun je een heel gelukzalig effect van ondervinden. Endorfinen worden bijvoorbeeld geproduceerd wanneer je veel sport (je kunt dan ook min of meer verslaafd raken aan hardlopen), maar ook wanneer je lichaam in een diepe rusttoestand komt, zoals bij hypnose of meditatie. Het schijnt zelfs mogelijk te zijn om onder hypnose, zonder narcose of ruggenprik, een keizersnede te ondergaan. De natuurlijke pijnstillers doen dan hun werk. Ook in diepe meditatie kun je extra endorfinen aanmaken, waardoor je van binnenuit je pijn kunt verminderen.
Pijn is altijd een signaal dat er iets moet veranderen. Soms ligt de oorzaak op een veel dieper niveau. Het kan te maken hebben met verdrongen emoties. Boosheid die je nooit hebt mogen uiten, blijft van binnen woekeren. Deze boosheid vindt zich dan bijvoorbeeld een weg naar de zwakste plek in je lichaam, en bij de één wordt het dan migraine en bij de ander schiet het in z´n rug. Door de boosheid weer te leren voelen en door te accepteren dat die er is, kun je leren hem uiteindelijk los te laten, waardoor het in zo’n geval mogelijk is de pijnklachten te verminderen of zelfs helemaal te laten verdwijnen.
Ik denk dat ons vermogen om zelf wat tegen pijn te doen in het algemeen nog ver wordt onderschat. Ik zou iedereen willen uitdagen te onderzoeken in hoeverre men zelf hiertoe in staat is, al dan niet onder begeleiding van een deskundige.