MEDITATIE

(verschenen op 18 januari 2001)

De westerse mens is in het algemeen sterk gericht op de rationele kant van het leven. We denken en beredeneren veel en we leven vanuit overtuigingen en vooroordelen. Maar de meeste mensen zijn minder goed in het contact met hun lichaam en in het voelen wat er van binnen werkelijk zit. En juist het contact met ons lichaam en onze innerlijke bron is zo belangrijk voor de gezondheid. Ik zal daarom in deze rubriek zo nu en dan aandacht schenken aan technieken die hierbij behulpzaam kunnen zijn. Vandaag zal ik het hebben over mediteren. Ik heb mijn ideeën hierover voorgelegd aan de Leidschendamse Nel Veldhuis, die op de dinsdagavond in het Paus Johannus Centrum stiltemeditaties begeleidt. Een aantal van haar gezichtspunten heb ik in dit stukje verwerkt. Wie meer wil weten kan haar bellen: 8880605.
Alhoewel sommigen een heel breed begrip van meditatie hanteren, wil ik me beperken tot de vorm waarin men het bewustzijn verruimt door met de ogen dicht, onbeweeglijk en in stilte de aandacht naar binnen te richten. Mediteren is volgens Nel Veldhuis de kunst om alles gewoon te laten zijn zoals het is: alles wat reeds gebeurd is en alles wat in het hier en nu, tijdens het mediteren, gebeurt.

Effecten
Dagelijkse meditatie kan tot enorme veranderingen leiden in iemands leven. Door te leren het denken stop te zetten, komen lichaam en geest tot rust. Er treedt een bewustzijnsverruiming op, de alertheid wordt erdoor vergroot en mensen voelen zich vaak een stuk vitaler. Ook de positieve effecten op lichamelijke kwalen kunnen groot zijn. Zo las ik in het boek “Energetische Meditatie” van Ton van Gelder dat effecten als het normaliseren van hoge bloeddruk, verbetering van hart- en vaatziekten en het verdwijnen van stress en dwangmatig gedrag zijn aangetoond. Nel Veldhuis vertelde me dat er ook effecten kunnen optreden die in eerste instantie wat minder positief lijken: “Door in stilte te mediteren, geef je het lichaam de kans om zich volledig te ontspannen en los te laten wat het kwijt wil, terwijl je je daar bewust van bent. Dit kan tot gevolg hebben dat iemand tijdens de stiltemeditatie telkens last krijgt van bijvoorbeeld hoofdpijn. De bedoeling is om dan open te gaan staan voor deze hoofdpijn en het lichaam de kans te geven zich op deze manier te reinigen”.

Houding
Op zich is het niet zo belangrijk in welke houding de meditatie wordt uitgevoerd. Ik zou er zelf niet bij gaan liggen, omdat ik liever niet in slaap val tijdens de meditatie, maar Nel tekende daarbij aan dat als het iemands doel is om na een vermoeiende dag weer tot rust te komen, een slaap die voortkomt uit meditatie heel positief kan uitwerken.
Wie heel lenig is kan de lotushouding gebruiken, een soort kleermakerszit waarbij de voeten tegen de bovenbenen worden gelegd en de knieën de grond raken. Maar wie deze techniek niet beheerst kan gerust rechtop op een stoel gaan zitten. Let erop dat uw voeten dan plat op de grond staan, zodat u een optimaal contact maakt met de grond, met de aarde.
Er bestaan ook meditatiekussens. Zelf gebruik ik een meditatiekrukje van een centimer of 15 hoog, waarbij de benen onder het krukje naar achteren worden gelegd. Het is belangrijk de rug zo recht mogelijk te houden, maar tegelijk te ontspannen. Een hulpmiddeltje hierbij is om u voor te stellen dat er een koordje aan uw kruin zit dat verbonden is met het plafond. Hierdoor wordt het hoofd een beetje omhoog getrokken en komt de rug vanzelf recht te staan.

Protest
Het lijkt heel gemakkelijk om alleen maar stil en onbeweeglijk te zijn, maar wie ermee begint zal merken dat het een kunst op zich is. Een half uur stil zijn is nog niet zo moeilijk, maar om daarbij onbeweeglijk te zitten is niet simpel. Tien tegen één dat zich overal in uw lichaam kriebels, pijntjes, stijfheid of andere ongemakken gaan voordoen. Dit is in feite een soort stil protest van het lichaam. Er is dan een deel van u, dat zich ertegen verzet dat u contact maakt met uw diepere kern. En dan komen er onvermijdelijk ook gedachten om u af te leiden. Het is vreselijk moeilijk om gedachten stop te zetten. Want hoe harder u dat probeert, hoe meer gedachten er juist komen. Het is dus de kunst uw gedachten te zien langskomen als een soort toeschouwer en er verder geen aandacht aan te schenken. Het helpt hierbij om de aandacht ergens op te richten, bijvoorbeeld op het puntje van uw neus of op de ademhaling. Na verloop van tijd zal het lichaam minder protesteren en komen er minder gedachten langs. Dan ontstaat er een toestand van helderheid, die duidt op een bewustzijnsverandering.

Ontspanning
Vaak spannen we het lichaam onnodig aan in het dagelijks leven. Meestal merken we dat niet eens bewust, maar wie erop gaat letten zal misschien merken dat hij of zij er vooral in stressvolle omstandigheden wat gespannen bijloopt. Meditatie helpt om een ontspannen houding aan te nemen, maar aan de andere kant is het moeilijk om te mediteren zolang het lichaam nog gespannen is. Daarom kan het helpen om in een korte oefening voor u in meditatie gaat, deze spanning los te laten. Ga hiertoe op uw rug liggen en probeer bij de inademing even al uw spieren sterk aan te spannen. Op de uitademing laat u de spanning weer los. Op de volgende inademing spant u weer het hele lichaam aan, maar dan met de helft van de kracht die u eerst gebruikte. Op de uitademing laat u weer los. Dit doet u een paar keer, waardoor u uiteindelijk alle spieren leert ontspannen.
De ademhaling is voor de ontspanning van groot belang. Aan het belang van ademhaling zal ik een keer een heel artikel wijden.

Liefde
Nel Veldhuis: “Mediteren is heel moeilijk uit een boek te leren. Door eigen ervaring leert u dit het beste. Vertrouw daarbij op uzelf en op uw eigen lichaam. Hoe lang en hoe goed u ook kunt mediteren, elke meditatie is weer anders. Het zal niet steeds lukken om hetzelfde als de vorige keer te bereiken. Waarmee ik wil zeggen dat de toestand van helderheid wellicht per keer anders aanvoelt, of een keertje niet te bereiken is. Dat geeft niets. Ook dat laten we gewoon zo zijn, zoals het is. Het gaat dan niet fout of verkeerd, het voelt gewoon anders.
Door te mediteren geeft u uw lichaam tijd en ruimte om, beetje bij beetje, de negatieve energie die er in is opgeslagen, los te laten. Door stil te zijn in uzelf, leert u uw eigen gedachtenwereld en uw eigen gevoelens kennen. U komt er dan achter dat u zelf verantwoordelijk bent voor uw doen en laten. U leert daardoor niet bang te zijn voor uw eigen angsten.
Door stil te zijn in uzelf, leert u zichzelf kennen, en dus leert u om beter met u zelf om te gaan. Een gevolg hiervan kan zijn dat u ook beter met anderen om kunt gaan. Door stil te zijn in uzelf leert u om van uzelf te houden zoals u bent. Door stil te zijn in uzelf komt u bij een allesgenezende liefde terecht, die altijd beschikbaar is en ook altijd al beschikbaar is geweest, alleen kon u er voorheen misschien niet bij. En die liefde, die u dan voor uzelf voelt, kunt u gebruiken voor uw hele leven, voor dat wat is geweest, voor dat wat nog zal komen en voor het hier en nu. Want we zijn en kunnen veel meer dan we denken!”